دقت و پایایی اندازهگیریهای پریودنتال با استفاده از سونوگرافی داخلدهانی
این مطالعه نشان میدهد که سونوگرافی داخلدهانی میتواند با ارائه روشی غیرتهاجمی و دقیقتر، اندازهگیری بافتهای پریودنتال را بهبود دهد و مسیر ارزیابی عینیتر سلامت لثه و بافتهای نگهدارنده دندان را هموار کند.
سونوگرافی داخلدهانی (iUS) بهعنوان یک روش تصویربرداری غیرتهاجمی و بدون تشعشع مطرح شده است که امکان مشاهده همزمان بافتهای نرم و سخت را در زمان واقعی فراهم میکند؛ بااینحال، دقت و پایایی بالینی آن هنوز بهطور کامل مشخص نشده است. هدف این مطالعه، ارزیابی دقت و پایایی اندازهگیری شاخصهای پریودنتال با استفاده از تصاویر سونوگرافی داخلدهانی بود.
برای تصویربرداری از بافتهای پریودنتال، از یک سامانه سونوگرافی ۲۰ مگاهرتزیِ سفارشیسازیشده با پروب چرخشی استفاده شد. دقت برونتنی این روش در ۵۸ دندان متعلق به سه نمونه جسد، با استفاده از میکروتوموگرافی کامپیوتری با وضوح بالا (µCT) بهعنوان استاندارد مرجع ارزیابی شد. دو ارزیاب، بهطور مستقل و در چند نوبت، سطح استخوان آلوئولار (ABL) و ضخامت استخوان آلوئولار (ABT) را در ۵۰ تصویر سونوگرافی داخلدهانی، بر اساس یک پروتکل استاندارد و مبتنی بر آناتومی، اندازهگیری کردند. توافق میان دو روش با استفاده از ضریب همبستگی درونطبقهای (ICC)، میانگین اختلاف مطلق (MAD)، آزمون t زوجی و تحلیل بلاند–آلتمن سنجیده شد.
پایایی بالینی درونتنی نیز در ۱۹ نوجوان تحت درمان ارتودنسی ارزیابی شد. در این بخش، سه ارزیاب سطح استخوان آلوئولار، ضخامت استخوان آلوئولار، ضخامت لثه چسبنده و ضخامت لثه آزاد را در ۱۳۴ تصویر سونوگرافی داخلدهانی اندازهگیری کردند.
تحلیل برونتنی نشان داد که سونوگرافی داخلدهانی برای اندازهگیری سطح استخوان آلوئولار، از دقت و ثبات بسیار بالایی برخوردار است؛ بهطوریکه میانگین اختلاف مطلق آن ۰٫۱۸ تا ۰٫۳۱ میلیمتر و ضریبهای همبستگی درونطبقهای آن ۰٫۹۴ تا ۰٫۹۶ بود. این روش در اندازهگیری ضخامت استخوان آلوئولار نیز دقت بسیار بالا و توافق مطلوبی نشان داد؛ میانگین اختلاف مطلق ۰٫۰۵ میلیمتر و ضریب همبستگی درونطبقهای ۰٫۸۷ بهدست آمد.
آزمونهای t زوجی، برای هیچیک از این دو پارامتر اختلاف معناداری میان اندازهگیریهای سونوگرافی داخلدهانی و µCT نشان ندادند (در همه موارد ۰٫۰۵ < P). تحلیل بلاند–آلتمن نیز برای هر دو شاخص، توافق بسیار بالا، سوگیری نزدیک به صفر و حدود توافق ۹۵ درصدیِ باریک را میان ارزیابها نشان داد.
در اندازهگیریهای درونتنی، پایایی درونارزیاب برای همه پارامترها بسیار عالی بود (ICC ≥ ۰٫۸۴ و MAD ≤ ۰٫۱۰ میلیمتر). پایایی بین ارزیابها نیز از خوب تا بسیار عالی گزارش شد (ICC ≥ ۰٫۸۲ و MAD ≤ ۰٫۱۸ میلیمتر). استفاده از پروتکل استاندارد و مبتنی بر آناتومی، وابستگی نتایج به فرد انجامدهنده را کاهش داد و امکان ارزیابیهای تکرارپذیر میان ارزیابهای مختلف را فراهم کرد.
این یافتهها نشان میدهند که سونوگرافی داخلدهانی میتواند اندازهگیریهایی بسیار تکرارپذیر و پایا از شاخصهای پریودنتال را در نمونههای جسد و نوجوانان سالم ارائه دهد. بااینحال، برای اعتبارسنجی کامل این روش در پایش طولی بیماری پریودنتال، انجام مطالعات بیشتر در بیماران مبتلا به پریودنتیت متوسط تا شدید ضروری است.
